WvGGZ, het lijkt wel alsof niemand precies weet hoe het werkt.

Een man woont op een bovenwoning, in een achterstandswijk van een middelgrote stad, in het zuiden des lands. Onder hem woont een psychisch kwetsbare buurman. En het is er een die u, als de gemiddelde burger van dit land, kent als een man met verward gedrag. Met onbegrepen gedrag, vind ik zelf een betere term. Want het lijkt ook op onbegrijpelijk gedrag, maar als je er een beetje verstand van hebt, snap je wat er met de man aan de hand is.

Ook de bovenbuurman heeft er verstand van, en heeft dus begrip voor het gedrag van zijn buurman.

Niet dat dat de boel leefbaarder maakt overigens. Want buurman schreeuwt en bonk keihard op de muren. Overdag, maar ook ‘s-avonds en ‘s-nachts. En vooral dat in de avond en nacht veroorzaken van overlast, maakt de situatie onleefbaar, onhoudbaar en rijp om op in te grijpen, middels het toepassen van de nieuwe WvGGZ. Dat is de sinds januari vorig jaar in werking getreden Wet verplichte GGZ.

Dat begint met een melding bij de gemeente.

En dat is dan ook wat de bovenbuurman doet. Een melding bij de gemeente. Daar, op het gemeentehuis, weet men in eerste instantie niet wat men met het telefoontje aan moet. En de bovenbuurman gaat daarom zelf op onderzoek uit, en weet zo te achterhalen dat een organisatie voor maatschappelijk werk is aangesteld om het meldpunt voor verward gedrag, handen en voeten te geven. Daar doet de buurman voor het eerst een melding in augustus vorig jaar, een maand nadat hij in de bovenwoning was getrokken. Twee adviezen kreeg hij op voorhand: Breng de verhuurder op de hoogte en bel, bij overlast in de avond en nacht, zeker ook de politie. Men zal de melding in onderzoek nemen en hem daarover nog terugbellen. Dit gebeurt op een gegeven moment ook, maar meer als wat mededelingen over wat er om de buurman heen aan overleggen plaats vindt, doet men niet. Buurman werkt nergens aan mee, wat het allemaal erg moeilijk maakt.

Bij de verhuurder, een woningbouwvereniging, treft hij meer actiebereidheid.

Want de behandelaar van het dossier inzake de onderbuurman, vraagt de bovenbuurman om telkens de overlast te melden bij zowel de verhuurder als de politie, zodat er aan dossieropbouw kan worden gewerkt. Want, en dat was de bovenbuurman ook al gemeld bij het aangaan van de huurovereenkomst, de buurman stond als overlastgever bekend, maar de verhuurder had nog niet voldoende dossier om via de rechter om ontbinding van de huurovereenkomst te vragen. Dat zou rap veranderen, maar daarover verderop meer.

Daarop volgde een maanden- en maandenlange periode van melden bij politie en woningbouwvereniging van de enorme overlast die de onderbuurman veroorzaakte.

In die maanden sloopte de onderbuurman ook nog de auto van de bovenbuurman, en bedreigde hem met het in de fik steken van zijn woning. Beide keren volgde dan ook aangifte bij de politie, maar beide zaken werden geseponeerd wegens gebrek aan bewijs. Tot aan het moment dat dit blogbericht geschreven wordt, zijn er tientallen meldingen van overlast gedaan en dus 2 aangiften. Ook zijn er in de periode augustus 2020 tot en met vandaag nog eens drie meldingen gedaan in het kader van de WvGGZ. Niet alle meldingen zijn ook als zodanig verwerkt.

Inmiddels heeft de verhuurder een duimendik dossier. Genoeg om juridisch in te grijpen

En dat doet de verhuurder dan ook. Met een topadvocaat begint men een bodemprocedure. Geen kortgeding want dan moet je heel compact kunnen aantonen dat de overlast gigantisch is, anders laat je ruimte aan de rechter de zaak af te wijzen.

Gelukkig komt men er snel achter dat een voorlopige voorziening aanvragen mogelijk is. Dit doet men dan ook. Tegelijkertijd wordt er, na jarenlange overlast, een rechterlijke machtiging aangevraagd en toegekend, waarmee de buurman gedwongen kan worden opgenomen. De betreffende zorgverlener waarschuwt wel voor het feit dat de buurman snel weer terug kan zijn in zijn woning. Hoe men dit precies bedoeld, blijft onduidelijk.

Conclusie moet wel zijn dat de WvGGZ niet doet wat ie zou moeten doen, namelijk ingrijpen in situaties waarbij de omgeving onleefbaar wordt door een psychisch lijden van een individueel burger.

Ik wijt dat in deze casus vooral aan de betrokken zorgverlener. Want de behandelend psychiater kreeg bij een groot overleg meer als 150 klachten voorgelegd van de politie en de verhuurder, allemaal overduidelijk voortkomend uit het psychisch lijden van de betreffende buurman. Toch zag de psychiater geen reden de buurman gedwongen op te nemen. Dit terwijl zijn buren nul woongenot ervaarden. Ook het feit dat daardoor de kans op agressie in de richting van de buurman steeds sterker toenam, leek geen argument. Dat buurman totaal geen besef heeft wat hij zijn omgeving aandoet, evenmin. Dit terwijl de rechtbank midden Nederland op basis van die laatste 2 argumenten zonder enige terughoudendheid spoedmachtigingen afgeeft.

Waarom blijft de vraag. Waarom werd er niet voortvarender ingegrepen? Waarom werden het uithoudingsvermogen van zijn leefomgeving en het lijden van de buurman zolang genegeerd.

Daar gaan we hoogstwaarschijnlijk nooit achterkomen. Want de AVG verhinderd het delen van informatie met de klagers. Wel moet ik vaststellen dat waar ik eerst bang was voor de reikwijdte van de de wet, ik nu moet constateren dat het juist toepassen van de wet nog heel veel werk behoeft. Want ik hoop niet dat deze casus exemplarisch is voor de werking van de wet en het daarbij behorende netwerk van hulpverleners, maatschappelijke organisaties en overheden.

Inmiddels zit buurman gedwongen opgenomen en is het nu bijna een week rustig. Maar hoogstwaarschijnlijk wordt hij na 35 jaar uit zijn huis, zijn thuis gezet. En dat is een pijnlijke vaststelling, die had voorkomen kunnen worden. Als alle neuzen dezelfde kant op hadden gestaan.

Althans, dat vind ik.

VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap en inclusieve samenleving, blogger en ontwikkelaar van het eerste VBHC concept voor in de WMO-bg thuisbegeleiding.

Open brief aan de journalisten van Nederland

Beste journalisten m/v,

Met toestemming van de betrokkene deel ik hierboven een klacht die ik vandaag naar de Raad van de Journalistiek heb gestuurd. Want als VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap en inclusieve samenleving, ben ik er om de groep mensen met een chronisch psychisch lijden, hen met een al dan niet aangeboren neurologische aandoening en geestelijk gehandicapten , te vertegenwoordigen bij het goed implementeren van het aanvullende mensenrechtenverdrag voor gehandicapten, waar bovengenoemde groepen ook onder vallen. Want er zit me iets goed dwars. En om niet alleen via de raad te proberen er iets aan te doen, publiceer ik deze open brief aan jullie allemaal. In de hoop dat we met elkaar in gesprek kunnen.

Want ik wil het graag met jullie hebben over de berichtgeving rondom “de verwarde man”. Er zijn ook wel vrouwen met onbegrepen gedrag, maar die halen nauwelijks de pers. Toch betreft het ook hen.

Want, nadat alweer best wat jaren geleden, de politie aandacht vroeg voor het vele werk dat zij hadden aan verwarde mensen, lijkt er een nieuwe trend te zijn ontstaan: Alle incidenten met mensen met verward gedrag, moeten in de krant. Liever spreek ik overigens, over mensen met onbegrepen gedrag. Want dat dekt de lading veel beter. Maar dat gezegd hebbende, een nieuwe trend. Zodra er een melding binnenkomt, vaak bij de politie, dat er een verward of onbegrepen iemand gedrag laat zien dat afwijkt van hetgeen wij allemaal gewoon zijn, begint ook voor jullie beroepsgroep een nieuwe klus. Want er moet zo snel mogelijk een bericht online en in uw krant, met het incident, de gedragingen en liefst een foto erbij. Altijd dezelfde kop beginnend met Verwarde man, gevolgd door wat ie aan onbegrepen gedrag liet zien. Of bij de rechtbank wordt het: Verwarde man (44) uit Schubbekutteveen veroordeeld voor…

En dat mag. Is niet verboden om daarover te berichten. Maar het werkt wel stigmatiserend en is eigenlijk altijd schadelijk voor de betrokkene. Terwijl die er niks aan kan doen. Vaak.

Enige uitzondering op die regel is eigenlijk de doorgesnoven cokegebruiker of de 1 xtc teveel snoepende stuiterbal. Want die kozen er in ieder geval zelf voor. Maar de slachtoffers waar ik het hier over heb, want dat zijn het.. slachtoffers, dat zijn de mensen die door een ernstig en vaak chronisch psychisch lijden, in een psychische noodsituatie terechtkomen en dan gedrag vertonen dat de gemiddelde mens maar raar en afwijkend vindt. En dat komt er ook in de krant te staan. Dat heet in jullie vak de feiten weergeven, wat ook een groot deel is van jullie takenpakket. Je zou dus kunnen denken, niks aan de hand dus.

Maar dat is niet waar. Want als u de moeite nam alle feiten tot u te nemen, kreeg je een heel ander bericht.

Want achter zo’n incident gaat een veel groter verhaal schuil. En geen vrolijk hiep hiep hoera verhaal, kan ik u melden. Nee, achter zo’n berichtje over een verwarde man die in de openbare ruimte de aandacht in negatieve zin op zich weet te vestigen, zit vaak een verhaal vol ellende, knokken om je kop boven water te houden en onbegrepen stoornissen of vereenzaming als gevolg van een psychisch lijden. En is dat onbegrepen gedrag vaak de eruptie van teveel en veel te hoog opgelopen stress, verdriet en onmacht. Maar dat lees je niet terug in zo’n bericht. En dat is een groot probleem omdat het een hele groep, meestal doodgoeie, lieve en gevoelige mensen stigmatiseert en het een compleet verkeerd beeld oproept bij mensen die gelukkig nog nooit met psychische problemen te maken heeft gehad.

Want wist u dat heel veel mensen denken dat ik het hier heb over dezelfde mensen als die na een ernstig misdrijf, tbs met dwangverpleging krijgen opgelegd?

Ik heb in een eerder blog over dit onderwerp de “kinderverkrachtende Anne Fabermoordenaars” geïntroduceerd als omschrijving voor de groep mensen die jullie scharen onder de noemer verwarde man/vrouw. Want de gewone burger van dit land ziet die 2 groepen vaak als een pot nat: allemaal mafkezen die je achter slot en grendel moet zetten en vooral houden. En mede doordat u vaak maar kort bericht over de verwarde man, en veel feiten niet vermeld, wordt dat alleen maar erger.

En daarom zou ik u, uit de grond van mijn en velen anderen hun hart willen vragen, daar mee te stoppen.

Bericht je over een persoon met onbegrepen gedrag, leg dan ook uit hoe het zover heeft kunnen komen. Laat een deskundige aan het woord om uitleg te geven over wat de oorzaken kunnen zijn. Want het geeft schade. De verdachte uit bovenstaande klacht heeft al problemen op zijn werk, omdat mensen nu bang van hem zijn. En het is nog altijd slechts een verdachte. Want het vonnis is nog niet definitief. En hoger beroep komt eraan.

En dat, beste nieuwstijgers, is totaal onterecht dat deze meneer, op deze manier, zo in de media is verschenen. En daar zijn nog heel veel meer voorbeelden van te noemen. Jammer genoeg…

Althans, dat vind ik.

VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap en inclusieve samenleving, blogger en ontwikkelaaar van het eerste VBHC concept voor in de WMO-bg thuisbegeleiding.