Jeugdzorg perikelen: De explosieve groei van het aantal jeugdzorgverleners

Video van Follow the Money over de vraag waarom de jeugdzorg zo ontzettend in het rood staat.

Disclaimer: Dit blogartikel is, deels, gebaseerd op een artikel dat ik als abonnee las op Follow the Money. Omdat zij zeer gedegen onderzoeksjournalistiek bedrijven, vertrouw ik volledig op de door hen gepresenteerde informatie. Ik ga u middels dit blogartikel dan ook niet helpen aan een gratis stuk van hun werk. Wel roep ik u nadrukkelijk op om, indien u gedegen onderzoeksjournalistiek een warm hart toedraagt, ook lid te worden van Follow the Money via hun website ftm.nl (“En als u zich nu afvraagt of ik hier nu schaamteloos reclame maak voor Follow the Money, dan kunt u daar meteen weer mee stoppen, want het antwoord is even simpel als duidelijk: Jazeker!” SV)

De decentralisatie van de zorg zou enorme voordelen en nauwelijks nadelen kennen.

Iedereen heeft het inmiddels wel meegekregen, en u had erover kunnen lezen op dit blog, dat de overheid de zorg in Nederland grondig heeft gereorganiseerd door in 2015 het merendeel van de zorggerelateerde taken botweg bij de Nederlandse gemeenten over de schutting te flikkeren… Pardon, door de zorgtaken te decentraliseren en bij de Nederlandse gemeenten onder te brengen. Met als argumenten dat het zo dichterbij de burger georganiseerd kon worden, het daardoor efficiënter geregeld kon worden, en dus zowel goedkoper en beter geregeld zou zijn als toen de Rijksoverheid er nog over ging.

De decentralisatie zou daardoor veel voordelen en nauwelijks nadelen kennen, en het kabinet Rutte sorteerde daar alvast handig op voor, door meteen ook maar het totale budget enorm te korten en zo de beoogde kostenbesparing door efficiencyverbetering alvast te cashen. Niet dat er ook maar enige zekerheid was dat die kostenbesparing er ook daadwerkelijk ging komen, maar dat is typisch Rutte toentertijd: Optimistische vooruitzichten koppelen aan zijn eeuwige glimlach en positieve kijk en grondhouding op de zaken. Daarmee snoerde hij criticasters gemakkelijk de mond en met zijn coalitiepartners achter zich, loodste hij ook dit sprookje vrij gemakkelijk door de beide kamers van het parlement. Ik geloof dat de rekenkamer nog wel enig commentaar leverde op de optimistische voorstelling van zaken, maar daarna werd het in Den Haag redelijk stil rondom dit onderwerp en kon met overgaan tot de orde van de dag.

Inmiddels, zo’n 5 jaar later, weten wij en ook zij in Den Haag wel beter.

Sterker, een deel van de taken rondom jeugdzorg is men alweer van plan te centraliseren omdat het zo’n allejezus groot probleem begint te worden, de inkoop en uitvoering van de zorg voor onze toekomst, de kinderen van nu. En dat is ook helemaal niet zo gek ook. Want dezelfde zorg leveren tegen het gereduceerde tarief was al sowieso niet te doen, maar doordat het aantal uitvoerders in jeugdzorgland groeide van enkele honderden naar, pak ‘m beet, een duizend of zes, werd de inkoop van de best passende jeugdzorg voor ieder individuele burger in de groei, een schier onmogelijke taak.

De oude garde jeugdzorg zag hun beste krachten vertrekken, meestal richting het eigen ondernemerschap. En al die nieuwe aanbieders ook nog eens de krenten uit de pap halen.

En u vraagt zich natuurlijk af, wat dat nou eigenlijk voor krenten zijn, waarover ik het heb. Dat kan ik u, als ondernemer in de zorg, haarfijn vertellen. In de zorg, en dus ook de jeugdzorg, is alles te verdelen op basis van de zwaarte van de zorgtaak. Immers, iedere zorgvrager is anders: De een heeft slechts enige ondersteuning nodig om gezond en goed te functioneren, terwijl een ander 24-7 intensief moet worden geholpen bij alles wat hij/zij doet. Doordat er voor de decentralisatie zowel lichte als zware taken werden aangeboden aan die paar honderd jeugdzorgleveranciers, kon men door die mix, geld dat verdiend werd op de ene taak, weer gebruiken om bij te leggen wanneer een taak meer werk vroeg als dat de vergoeding toeliet. En doordat nu zo’n zesduizend aanbieders jagen op al die zorgtaken, is er veel minder of bijna geen sprake meer van een gebalanceerde mix tussen zware en minder zware taken, maar een run op zoveel mogelijk van de meest winstgevende taken vergaren voor jouw bedrijf, en vooral zorgen dat je die zware en voor jouw onderneming nauwelijks rendabele taken kunt laten liggen voor je concurrenten. En omdat de oude garde jeugdzorgleveranciers zich bewust van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, niet snel zal afkeren van zijn oerdrift ieder kind de beste zorg willen bieden, blijven de zware en/of onrendabele taken op hun bordje terecht komen. En in grotere hoeveelheden als voor de decentralisatie. Trek daar de efficiencykorting vanaf, en je ziet de catastrofe langzaam maar zeker dichterbij komen. Een onhoudbare situatie.

Een tweede punt in deze kwestie is het feit dat tegenwoordig ook wel heel snel een etiket wordt geplakt op een kind dat niet tot het gemiddelde van de groep kan worden gerekend.

Daarmee bedoel ik het volgende: Het gemiddelde Nederlandse kind is een kind dat het midden houdt tussen aan de ene kant, een kind dat geen enkele zorgbehoefte heeft, met wie alles perfect gaat en verloopt en daardoor zonder enige strubbelingen de volwassenheid bereikt, en aan het andere eind van het spectrum, dat andere kind dat bij wijze van spreken, geholpen moet worden bij echt alles in het leven, en dus 24-7 intensieve superzorg behoeft. Het bij wijze van spreken staat er omdat ik niet geloof dat er kinderen bestaan die helemaal nooit eens een zorgbehoefte hebben en hun tegenhanger, het kind dat helemaal niks zelf kan, ook niet. Terwijl ik weet dat er kinderen bestaan die de beide uiteinden van het hier geschetste spectrum, heel dicht naderen, laat dat duidelijk zijn. .aar het gemiddelde kind, is dus de grote groep in het midden. Daar is ons onderwijssysteem dan ook prima op ingericht, op die grote groep in het midden. Alleen wordt die groep wel steeds smaller gedefinieerd in onze maatschappij. Ik heb dat in een eerder blog over de jeugdzorg met geldzorgen wat gekscherend verweten aan de onkunde van mijn generatiegenoten (ik ben van 1972) en het afschaffen van de corrigerende tik (waardoor wij er als ouders niks meer aanvonden, dat hele opvoeden), maar dat is natuurlijk het stukje entertainment dat je je lezer als blogger ook wil bieden. Maar feit is en blijft dat toen ik op de basisschool zat je gewoon een beetje druk was, en je leraar daarmee dealde door jou zo nu en dan stoom te laten afblazen met een taak buiten de klas en je ouders te adviseren jou veel buiten te laten spelen en op voetbal te doen. Tegenwoordig heb je dan ADHD en wordt je als kind in het gareel gehouden met harddrugs uit de apotheek. En of dat nou ligt aan overgevoeligheid bij de leraar, de prestatiemaatschappij of het “Aan mijn kind kan het niet liggen, dus moet het wel aan een ander liggen” syndroom waar veel ouders aan lijden, weet ik niet maar het effect is duidelijk zichtbaar in de jeugdzorg. Die slipt er namelijk compleet van dicht.

Verminderd budget, plus een stijgende zorgvraag gedeeld door een markt vol cowboys = rampzalig voor onze kinderen.

Weet u een oplossing? Ik ook niet. Wat mijn vrienden bij Follow the Money eraan proberen te doen, is de organisaties die winstmaximalisatie voorrang geven op de beste zorg leveren, in het zonnetje te zetten. Of eigenlijk op het grillrooster te leggen. Lees: akelig nauwkeurig blootleggen wie wanneer waar hoeveel in zijn zakken heeft gestopt. En dat is dan ook de reden dat mijn bedrijf werken zonder winstoogmerk in haar algemene voorwaarden heeft opgenomen. Geld bestemd voor de zorg, blijft bij ons in de zorg. En daar ben ik niet alleen apetrots op. Ik lobby actief om dat de gouden standaard in de zorg te laten worden. En publiceer hier graag en geregeld over alle misstanden en gevolgen van teveel bezuinigingen en marktwerking en te weinig middelen om cowboys aan te pakken. Oja, en u op te roepen niet nader genoemde onderzoeksjournalisten te steunen door een abonnement te nemen op hun website. Het gaat per slot van rekening om uw geld. Niet dan?

Althans, ik vind van wel.

Stefan Vlaminckx is VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap en inclusieve samenleving. Hij blogt over alles wat hem opvalt, aandacht verdiend of gewoonweg een misstand is die aangepakt moet worden.
VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap en inclusieve samenleving, blogger en ontwikkelaar van het eerste VBHC concept voor in de WMO-bg thuisbegeleiding.

Jeugdzorg met geldzorg

Vandaag op LinkedIn was de jeugdzorg met geldzorgen trending. Een jeugdzorginfarct dreigt. Toen vadertje Staat het hele sociale domein, alle AWBZ alsmede alle WLZ bij de gemeente over de schutting kieperde, heeft men meteen ook een kwart van het budget weggesneden. Efficiency was het toverwoord. Nou heb ik een hels respect voor de wijze waarop gemeenten het totnutoe hebben gedaan, maar 25% efficiency terwijl de zorg eerst door de ene en toen door de andere ambtenaar werd geregeld, daar heb ik nooit in geloofd

Vijf voor twaalf

Zo heet het vlak voor zo’n jeugdzorginfarct, vijf voor twaalf. Want meer cliënten, zwaardere of complexere zorg want de lokale zorgcowboys hebben natuurlijk eerst de krenten uit de pap gegeten, gesjoemeld of gefraudeerd. Daarnaast heeft men geen hogere vergoeding per cliënt ontvangen, en toen gingen ook nog de lonen omhoog. Welja, het moet ook niet heel veel gekker worden. Je zou bijna denken dat het zorgverlener pesten is. Maar dat zie ik toch anders.

Want wat dacht jij van de toename van het aantal cliënten?

Mijn generatie, de so 70’s show generatie, geboren tussen 1970 en 1980, bleken ineens ook niet meer voor hun kinderen te kunnen zorgen. Dat komt omdat onze ouders natuurlijk allemaal rare hippies zijn geweest, in de sixtees. Blowen, vrije seks en alles love and peace, Dan gaat met ferme hand opvoeden ook niet meer. En dat heeft blijkbaar doorgewerkt want de toename van het aantal cliënten is de laatste jaren, aldus het journaal, nogal explosief gestegen. Kijk en ouders van mijn leeftijd hebben kinderen midden in de puberteit tot midden twintig. En die kun je ook niet opvoeden, want die zitten de hele dag op insta, YouTube of kik. Geen wonder, die toename dus. Want de jongere kinderen zijn helemaal verrot. Die worden elke dag met de auto naar school gebracht, obesitasje met een lunch, drankje, oplader en accu pack op de rug, en neusjes allemaal richting het schermpje voor ze.

Of zou er iets anders aan de hand zijn?

Ja maar wat dan Stefan! Vertel het ons! Desnoods betalen we bij! Nou, ik heb zo mijn eigen theorie over de jeugdzorgcrisis. En die luidt als volgt; Toen ik klein was had je in elke klas wel een of twee rasechte druktemakertjes. Dat ging van het type stuiterbal, die niet stil kon blijven zitten, lekker fanatiek meedeed met gym en op de voetbalclub al bijna in de A1 stond vanwege zijn tomeloze energie en razende snelheid, tot het type klassenterrorist die de energie van de stuiterbal combineerde met een vechtlust waar Badr en Rico samen nog wit van waren weggetrokken. Maar die verdween meestal bij de eerste zwangerschap in groep 3 richting speciaal onderwijs. En de stuiterbal? Tsja, hij zat al op voetbal en af en toe stuurde de leraar hem weg voor een klusje om ff wat rust in de groep terug te brengen, en dat was dat. Zijn stuiterbal-zijn was een gegeven punt. In die tijd speelde drukke kinderen veel en lang buiten en ze zaten ook allemaal op voetbal. In 1988 zijn ze daar nog Europees kampioen mee geworden, dus dat was best goed opgelost zo.

Steef, we hangen aan je lippen. En toen? En toen?

Toen kregen wij dus kinderen. En onze eerste fout: we zijn er mee gestopt om ze te slaan. En dan bedoel ik niet ze in een of meer gerichte klappen bewusteloos de hoek in slaan, want dat was de reden dat we er ook daadwerkelijk een wet over hebben gemaakt. Kinderen sla je niet. Nee, ik bedoel de good old corrigerende tik, of het op de juiste toon en volume dreigen ze bewusteloos de hoek in te slaan. Dat ging niet meer sinds de wet was ingevoerd. Want acuut werden ze op school twee dingen wijzer: je ouders mogen je niet slaan. En je moet met je ouders onderhandelen als je iets wil.

En dat waren wij al snel helemaal zat.

En wat hebben we toen gedaan? Wij zijn dat lerarenkorps eens op hun punten gaan wijzen. Want hoezo kon ons oogappeltje niet naar het vwo? Dat maakt de rechter wel uit. En als ons oogappeltje last had van de stuiterbal naast haar, dan kon zij zich natuurlijk nooit concentreren op haar toekomst als Einsteintia, de kleindochter die de grote Einstein nooit gekregen heeft. En dus was de stuiterbal een probleem. En moesten de ouders van stuiterbal komen. En deed voetbal er niet meer toe. Harddrugs moest erin. Nou, en daar heeft de geestelijke gezondheidszorg toen heel snel ADHD voor uitgevonden en speed van een kekke naam voorzien, en vóila Ritalin was een feit.

En toen ging het daarna allemaal erg snel.

Want niet alleen jouw oogappeltje had last. Nee nee. Ook de kinderen die gewoonweg niet hoger weten te scoren als ondergemiddeld hadden een smoesje nodig waarom het na de cito toets toch geen atheneum ging worden. En dus werd elke dwarse scheet als snel een diagnose, stoornis of aangeboren afwijking. En zo liep de jeugdzorg helemaal vol met nieuwe klanten de afgelopen jaren. Want ons zal het niet gebeuren dat ons wondertje te horen krijgt dat ie de capaciteiten niet heeft. Het arme schaap heeft ook al geen ruggengraat en steeds slechtere ogen…

Begint het al te dagen, lieve kijkbuiskinderen?

Juistem! Labeltjes plakken, niet meer buitenspelen, prestatiemaatschappij. En prop die berg met stront nu nog maar eens terug in het paard. Dat gaat ‘m niet meer worden. Wat wel? Slaan in ieder geval ook niet. Blijft buitenspelen over. Gewoon wifi uit, mobieltjes tabletjes en laptops inleveren. Dit is een bal, dat spul heet modder, en die kleine bruine moorkoppen op jullie voetbalveldje kun je niet eten, maar helpen wel, mits tactisch ingezet, bij het maken van een goeie sliding. Succes!! Zes uur eten!

Ik dank u hartelijk voor uw aandacht!

Stefan Vlaminckx