Wanneer opkomen voor iemands rechten niet wordt gewaardeerd

Al van het begin van mijn carrière, sta ik Ellie bij. Ellie heet eigenlijk anders, maar het is korter als Miranda of Natasja, en het beschermd haar privacy.

Ellie

Ellie dus. Ellie is een vrouw van middelbare leeftijd, bekend met zowel een LVB als een lichamelijke beperking, en een flinke depressie opgebouwd sinds drie jaar geleden haar beste vriend overleed. Al een jaar of acht help ik Ellie met problemen met het sociaal domein, justitie, begeleiding of bewindvoering. Samen met haar wijkagent ben ik een van de weinige die ze vertrouwt, en met wie ze graag samenwerkt. Ze belt me meestal ruim voordat de zaken totaal uit de klauwen escaleren… Meestal, als in niet altijd. En deze keer was ze echt aan de late kant…

24 uur voordat de deadline afliep.

Namelijk exact 24 uur voordat de deadline verstreek waarbinnen haar verhuizing naar een nieuwe woning gerealiseerd zou moeten zijn. En exact niets was er al gebeurd. Gesprekken met Ellie leverde als oorzaken op: Een conflict met de bewindvoerder, pas nieuw aangestelde begeleiders en het stilvallen van Ellie zelf. Ze ziet het allemaal niet meer zitten, en wil alleen nog maar dood. Nou ben ik van de praktische aanpak, dus laat haar weten dat ik dat heel goed snap, maar dat wij haar helemaal niet kunnen missen, en ik graag wil weten wat er allemaal precies speelt, en zo bekijken hoe we tot een oplossing kunnen komen.

We bekijken samen Onview, het portal waar mensen onder bewind hun gegevens kunnen inzien.

Bankafschriften, een budgetplan en al wat een bewindvoerder nog meer inzichtelijk wenst te maken, kun je terugvinden in Onview. In Ellies geval een budgetplan en afschriften van de verschillende bankrekeningen. Het budgetplan en afschriften roepen zo enorm veel vragen op, dat ik die vastleg in een mail aan de bewindvoerder. Een prima manier om erachter te komen waarom een bewindvoerder bepaalde keuzes maakt. En in dit geval bepaalde zaken juist niet doet. En toen maakte ik meteen mijn grootste fout in deze casus. Ik verstuurde die mail, uiteraard in goed overleg met Ellie, ook naar de bewindvoerder. Domme fout…

Want daar had ik beter mee kunnen wachten totdat alles rondom de verhuizing was geregeld.

Want vragen stellen is toch, in dit geval, een soort kritiek leveren. Want we vragen niet naar zaken die naar ons inzicht, goed lopen. Nee, juist de opvallende, afwijkende of ronduit foute zaken komen dan aan bod. En we kwamen nogal wat tegen, kan ik u melden. Nou, daar was de reactie van de bewindvoerder dan ook na: De luiken gingen dicht, met mij had bewindvoerder al helemaal niets te maken, en niets was meer mogelijk. Onview werd niet meer bijgewerkt en tijdens een gesprek met alle betrokkenen vandaag was de algehele consensus, althans het door de rest ingenomen standpunt dat ik Ellie in het conflict hield, waardoor er geen vooruitgang te boeken viel. Een niet zo slimme insteek die de hulpverleners daar namen. Want door mij op deze manier aan te vallen, terwijl ik met steun van Ellies advocaat slechts opkom voor Ellies basisrechten, in een conflict dat al gaande was toen mijn hulp werd ingeroepen, brak men het beetje vertrouwen dat Ellie probeerde te hebben in haar nieuwe begeleiders, acuut tot de grond toe af. Want ze weet precies wat goed en fout is, en dat ik al acht jaar precies zeg hoe het zit. Ook als Ellie veel liever iets anders hoort. Was bewindvoerder wel blijven communiceren, uitleg had gegeven, had ik weer argumenten gehad Ellie uit de ingenomen stelling te halen en was er vast meer vooruitgang geboekt als nu. Want nu voelt Ellie zich niet gehoord, noch serieus genomen en weggezet als lastig. Terwijl haar zorgen reëel zijn, haar vragen relevant en mijn inbreng hout snijdt. En dus is ze vandaag de gemaakte afspraken van tijdens het voornoemde gesprek, niet nagekomen. Gelukkig is ze wel iets anders relevants gaan doen rondom haar verhuizing.

Het aanvullende mensenrechten verdrag voor mensen met een handicap in de praktijk brengen is nog heel moeilijk.

Voor veel hulpverleners en zorgverleners van mensen met een handicap, is het moeilijk om het gestelde in het verdrag te vertalen naar de dagelijkse praktijk. Voor de bewindvoerder in deze casus lijkt het verdrag helemaal niet te bestaan. En wat erin staat, staat er niet zoals ik het uitleg. Nee joh, dat heb ik verkeerd gezien. Ben ik verder ook helemaal niet in opgeleid, over voorgelicht of staat volledig fout weergegeven in de documentatie die ik daarover aanhaal. En dat is niet alleen maar jammer, maar helaas. Nee, het zorgt ervoor dat verschillende van Ellies mensenrechten met voeten worden getreden. Maar dat is lastig om te horen en dus ligt het aan mij allemaal.. Tuurlijk.

Maar hoe krijgen we Ellie nu het best geholpen?

We hadden de discussie inmiddels alweer gestaakt, en ons geschikt naar de grillen van de bewindvoerder om maar niet nog langer stil te blijven staan. Maar blijkbaar krijgt Ellie het niet gedaan om volgens de instructies van de bewindvoerder te handelen, want ze heeft nu al vier keer toegezegd te gaan doen wat ervan haar verwacht wordt, maar alle vier de keren is ze die belofte niet nagekomen. Ook niet als ik haar zeg dat dat voor nu het beste is, het niets afdoet aan haar argumenten, en we het conflict in zijn geheel door de kantonrechter zullen laten beoordelen. Ze zit echt vast, en dat doet ook deze jongen pijn om dat te zien. In normale omstandigheden vraag je dan aan bewindvoerder of begeleiding om een kleine motivatie om de boel op gang te helpen, maar dat kan nu ook niet, gezien het feit dat men met het gezamenlijke standpunt dat het allemaal aan mij ligt, iedere fatsoenlijke communicatie de nek heeft omgedraaid. En Ellie alleen maar banger, bozer en verdrietiger gemaakt.

Uiteraard blijf ik in goed contact en gesprek met Ellie.

Maar ik heb dit nieuw ontstane probleem toch maar gewoon teruggelegd bij de begeleiding. Want ik zie ook niet meer hoe ik Ellie nog gemotiveerd moet krijgen. Ja, door wekenlang dagelijks met haar te praten over wat er nog meer is als de ellende waar ze midden in zit. Maar of en hoe ik haar geactiveerd kan krijgen, zodat ze nu gaat doen wat nu van haar verwacht wordt, weet ik ook even niet. En dus mogen daar de betaalde krachten zich nu op stukbijten.

Het begrip en de inzet voor de rechten van kwetsbare mensen, reikt zover als de bereidheid van de hulpverlening groot is.

Want komt het ongelegen, of niet op het juiste moment, dan wordt de inbreng van de kwestbare genegeerd of geparkeerd. Dan komen ze er nog op terug… ooit… Dit terwijl het verdrag nu al sinds 2016 in werking is, na de ractificatie door de Nederlandse overheid, inclusief beide kamers van het parlement. Je zou zo langzamerhand verwachten dat iedereen doordrongen is van de inhoud van het verdrag en welke implicaties dat heeft voor de individuele cliënt, patiënt of bewoner. Maar deze casus bewijst toch maar weer eens anders. En dat is pijnlijk te noemen, vier jaar nadat het verdrag in werking is getreden.

Althans, dat vind ik.

Kopie tekst van mijn brief aan de Nederlandse Bank inzake het VN verdrag rechten van de mens met een handicap en het beleid van banken aangaande onder beschermingsbewind gestelden

Hieronder treft u de tekst van mijn brief aan de Nederlandse Bank inzake het VN verdrag rechten van de mens met een handicap, en de problemen waar mensen onder beschermingsbewind, vier jaar na het ingaan van het verdrag, nog altijd tegenaan lopen. De brief is er gekomen omdat mij steeds verwijzen naar de Nederlandse vereniging van banken, en de vereniging op geen van mijn verzoeken om een gesprek is ingegaan. Ik botweg geen antwoord gekregen. Een probleem waar je als gehandicapte in de gehele maatschappij tegenaan kan lopen. Het boeit u niet, u wil het niet of u weet niet hoe om te gaan met mensen met een handicap of chronisch lijden.

De tekst:

Geachte mevrouw/mijnheer,
Als VN ambassadeur rechten van de mens met een handicap heb ik de Nederlandse vereniging van Banken en een enkele individuele bank in Nederland benaderd, om in gesprek te komen over het gevoerde beleid ten aanzien van beschermingsbewind.
Want bij niet een bank in Nederland is het gevoerde beleid hoe om te gaan met de onder bewind gestelde persoon, in lijn met het gestelde in het voornoemde VN verdrag.
En op mijn verzoeken om in gesprek te gaan is het afgelopen jaar helemaal niet gereageerd. Mensen die beschermingsbewind genieten, worden door de banken chronisch terugverwezen naar hun bewindvoerder, en dat kan echt niet meer, nu het verdrag al vier jaar in Nederland van kracht is, na rectificatie door de regering en de staten generaal.
Want wat is het probleem?
Een onder bewindgesteld persoon mag weliswaar geen financiële verplichtingen aangaan, maar elk verzoek om informatie, het aanvragen van een nieuwe pas voor de leefgeldrekening bij verlies of diefstal en de daardoor noodzakelijke geldopnames van de leefgeld rekening ter overbrugging van de tijd dat een nieuwe pas wordt aangemaakt, dienen zonder enige hinder door de onder bewindgestelde zelf afgewerkt kunnen worden, en door de banken voortvarend worden verwerkt, net als bij een gewone klant.
Want dat is wat het verdrag zegt. En ik kan u uit eigen ervaring melden dat dat absoluut niet in orde is.
Ook de algehele bejegening door personeel van de banken is, door verkeerde instructies in combinatie met verkeerde beeldvorming, onder de maat te noemen.
Dat blijkt mij uit verhalen die ik de afgelopen jaren als maatschappelijk hulpverlener voor mensen in een kwetsbare positie, heb moeten aanhoren.
En u bent nu aan zet om mij, en alle andere mensen in beschermingsbewind, de hulp te bieden die wij op basis van het verdrag mogen verwachten, om deze problemen te tackelen. 
Want, zoals u hierboven gelezen heeft, ik heb mijn best gedaan om het via de geëigende kanalen en instellingen geregeld te krijgen, of in ieder geval in gesprek te komen, zonder dat dat enig resultaat heeft gegeven.
Wat zie ik als oplossing?
Dat we samen kijken of we alsnog ingang kunnen forceren bij de Nederlandse vereniging van banken om het zo voor alle banken in een keer goed te kunnen regelen. En dat u mij helpt zodat ik in gesprek met de vereniging, een opzet kan aanleveren waarin de noodzakelijke beleidswijzigingen staan opgeschreven, zodat ik de vereniging alleen nog maar hoeft voor te lichten over hoe zij hun personeel omturnen van dwarsligger naar dienstbare medewerkers zoals ze dat ook zijn voor andere klanten.
Maar mocht u een ander/beter voorstel hebben, dan hoor ik dat heel graag..
Ik heb dus best grote verwachtingen van uw instituut. Maar dat komt ook omdat de geconsulteerde mensenrechtenadvocaat mij zei dat ik die ook mag hebben, gezien bovenstaande feiten en omstandigheden.
Ik hoor dan ook graag van u en zie uw reactie met buitengewone belangstelling tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Stefan Vlaminckx

Nieuwe Start Ervaringswerk, waar ervaring telt…